Kişisel Gelişim & Sağlıklı Yaşam

Sağlıklı İlişkilerin Anahtarı: Etkili İletişim

Empati
0

Etkili İletişim – Pek çok kuramcı ve araştırmacı insanın doğduğu andan itibaren bir ilişki kurma ihtiyacı içinde olduğu konusunda hemfikirdir. Yeni doğmuş bir bebek bakımvereniyle ilişki kurmadan hayatta kalmayı başaramayacaktır. Yeni doğan bir bebeğin hayatta kalabilmek için ilişki arayışına girmesi gibi bizler de büyüdükçe anlamak ve anlaşılmak için başkaları ile ilişkiler kurarız. Bu ilişkiler ne kadar sağlıklı ve doyum veren ilişkiler ise kişisel destek sistemlerimiz o kadar güçlü olacaktır. Yani karşılaştığımız zorluklarla baş etmemiz kolaylaşacak ve hayattan daha zevkli bir hale gelecek. Peki benim için hangi ilişkiler sağlıklı, hangi ilişkiler sağlıksız nereden bileceğim? Bir ilişkiye nasıl sağlıklı diyebilirim?

İlişkilerimize sağlıklı veya sağlıksız diyebilmek için de temelde iletişimimize bakmalıyız. Çünkü sağlıklı bir iletişim sağlıklı ilişkilere giden yolun anahtarıdır. İnsanlar aralarında kurduğu iletişim sayesinde bir etkileşime girerler ve bu etkileşimler de bir araya gelerek ilişkiyi oluşturur. Bu sayede iletişim insanların ilişki kurma ihtiyacını karşılayan bir araç olarak ortaya çıkar.

Kullandığımız iletişim şekli ne kadar sağlıklı ise ilişkilerimiz de o kadar sağlıklı olacaktır. Önemli olan kurduğumuz ilişkilerin bize zarar vermeyen ve rahatsız hissettirmeyen ilişkiler olmasıdır. Her zaman karşımızdaki insanlar ile aynı fikirde olmayabiliriz, bazen tartışabilir bazen kızabiliriz. Önemli olan yaşadığımız hisleri, duyguları ve düşünceleri ilişkide bulunduğumuz kişiye ve kendimize zarar vermeden paylaşabilmektir.

İletişim Nedir?

İletişim; en az iki insanın karşılıklı olarak duygu, düşünce, bilgi veya yaşantılarını paylaştığı bir süreçtir. Bir sürece iletişim diyebilmemiz için en temel nokta karşılıklılık ilkesidir. Eğer iki kişi arasındaki diyalogda bir karşılıklılık yoksa iletişimden de bahsedemeyiz. Örneğin aynı kafede oturan birbirinden habersiz iki insan arasında bir iletişimden bahsedemeyiz. Fakat kafede garsona seslenen müşteri ile ona cevap veren garson arasında bir karşılıklılık yani iletişim vardır.

İletişimi açıklarken 4 ana öğeden bahsedebiliriz: mesaj, kaynak, hedef ve kanal. Kaynak, mesajı gönderen; hedef, mesajı alması istenen kişi, mesaj bir diğer adıyla ileti ise paylaşılmak istenen her türlü şeydir; son olarak iletişimde kanal tüm bu sürecin gerçekleştiği yani mesajı iletirken kullanılan iletim şeklidir. İnternet, sms, konuşma, yazı vb. pek çok farklı kanaldan bahsedebiliriz.

Doğru ve sağlıklı bir iletişimde bu 4 öğenin de yeri ayrı ayrı önemlidir. Eğer karşı tarafa gönderdiğimiz mesaj; açık, net ve anlaşılır değilse hedef bunu yanlış anlayabilir ve ona göre bir tepki verebilir. Hedef iletişime açık olmalıdır. Kulağında kulaklık olan veya işitme engelli birine ses yoluyla bir şey anlatmak başarısız bir yöntemdir veya evde eşiyle sorun yaşayan biri aklında bunu düşünürken işine konsantre olamayabilir ve bu da hedefin iletişime açık olmamasının bir örneğidir. Kaynak mesajı hedefine uygun olarak göndermelidir ve son olarak kanalın önemini son günlerde yaşadığımız pandemi ile örneklendirelim. Daha önce yüz yüze yapılan eğitim dünyada yaşanan bir pandemi nedeniyle dijital ortamlara geçti ve internet yeni bir eğitim kanalı haline geldi. Verdiğimiz örneklerden de anlaşılacağı gibi her bir öğenin yeri iletişimde oldukça önemlidir.

İletişim Öğrenilebilir mi?

Etkili iletişim kurma biçimleri diğer bir adıyla iletişim becerisi sonradan öğrenilebilir bir beceridir. Tabiki bu noktada bazı genetik özellikler de devreye girecektir. Kimi çocuklar daha ilkokul yıllarında oldukça güzel iletişim kurabilen, kendini doğru ifade edebilen çocuklarken çoğu çocuk ve hatta yetişkin iletişim becerilerini daha sonra da kazanabilir. Önemli olan doğru iletişim kurma yolunda bir adım atmaktır.

İletişim Becerileri Nelerdir? Etkili İletişim Yolları?

İletişim becerisi; kişinin saygı ve empati temelinde kendisini doğru olarak ifade edebildiği etkili iletişim kurma yeteneğidir. Etkili iletişimi oluşturan temel adımlar aşağıda sıralanmaktadır:

SAYGI

Sağlıklı ilişkiler kurabilmenin de etkili iletişimin de temelinde saygı yer almaktadır. Önce kendimize sonra iletişime geçtiğimiz kişilere saygı duymak bir ön koşuldur. Kendisine saygı duyan bir kişi kendini zarar veren, negatif iletişim ortamlarından korumayı başaracaktır. Saygıda karşılıklılık önemlidir. Karşımızdaki kişiye sadece insan olduğu için bir değer vermeli ve saygılı olmalıyız ki aynı saygıyı bekleyebilelim. İnsanlar etrafındaki kişileri kontrol edemez ve etmemelidir çünkü herkes biriciktir. Fakat kendimizin kontrolü bizim elimizde, eğer biz etrafımızdaki insanlara saygı duyarsak karşılığında da bize saygı gösterilecektir.

EMPATİ

Empati; bir kişinin kendisini karşısındakinin yerine koyarak olaylara onun bakış açısıyla bakması, onun dünyasını doğru bir şekilde onun gözlüklerinden anlayabilmesi ve anladığını karşısındakine iletmesi sürecidir. Empatinin iletişim sorunlarını önlediğine dair pek çok araştırma ve sonuç bulunmaktadır. Empatide amaç karşımızdaki kişiye yardım etmek değil karşımızdaki kişiyi anlamaktır.

SOMUT KONUŞMAK

Karşımızdaki kişiyi bir bilinmeye sürüklemektense ne dediğimizi açık ve net şekilde ifade etmeliyiz. İletişimde karşımızdakini ‘bana acaba ne diyor? Ne demek istedi?’ gibi sorularla baş başa bırakmak yerine anlaşılmak isteriz. Bu nedenle karmaşık ve belirsiz ifadelerden kaçınmak gerekmektedir.

TAM MESAJ YOLLAMAK

Algı-duygu-istek tamlamasının bir arada olduğu mesajlar çoğu zaman daha etkili sonuçlara götürecektir. Algı, yaşadığımız olay karşısındaki düşüncelerimiz, yorumumuz; duygu, hissettiğimiz şey nedir ve istek ise karşımızdakine ne demek istiyoruz veya beklentimizin ne olduğudur. Karşımızdaki kişiye duygu, düşünce ve isteklerimizi eksiksiz olarak ilettiğimizde kendimizi tam olarak ifade etmiş oluruz ve karşımızdakine kendine göre dolduracağı bir boşluk bırakmayız.

BEN DİLİNİ KULLANMAK

Daha önce açıklanan ‘somut konuşmak ve tam mesaj yollamak’ maddeleri ile ilişkili olan ‘ben dili’ çoğumuzun duyduğu bir kavramdır. Ben dili ile konuşmak demek karşı tarafa ne yaşandı ve bundan dolayı ben ne düşünüyorum, ne hissediyorum ve ne istiyorum sorularının cevabını vermektir. Ben dili özellikle sorun yaşadığımız durumlarda oldukça etkilidir. Karşımızdaki kişiye suçlayıcı bir tavır ile konuştuğumuzda iletişimin sağlıklı olarak devam etmesini ve bir çözüme ulaşmayı uzun vadede bekleyemeyiz. Oysa ben dili yapıcı bir dildir ve karşısındakinden çok kişinin kendisine odaklanır. Örneğin; bana sürekli bağırıyorsun bıktım demek yerine bana bağırdığında bana değer vermediğini düşünüyorum ve buna çok üzülüyorum, bunu değiştirmeni istiyorum demek çok daha yapıcı sonuçlar getirecektir.

SAYDAM VE AÇIK OLMAK

Kurduğumuz ilişkilerde maske takmamak oldukça önemlidir çünkü bizler kendimizden kaçamayız. Bu nedenle kendimizi tanımalı ve olduğumuz gibi davrandığımız ilişkiler içerisinde olmalıyız. Karşımızdaki kişi ile olmadığımız biri gibi kurduğumuz ilişkiler bir yere kadar devam edecektir veya istediğimiz başka olduğu halde farklı bir mesaj gönderdiğimizde bu durum bizi rahatsız edecektir. Bu nedenle mesajlarımız ne istediğimiz ile tutarlı olmalıdır.

ETKİN DİNLEME

Karşımızdakini dinlemeden onunla etkili bir iletişim ve sağlıklı bir ilişki kurmaktan bahsedemeyiz. Etkin dinleme sadece karşımızdaki dinlemekten daha kapsamlıdır. Etkin dinlemeyi empati ve aktif dinleme oluşturmaktadır. Aktif dinleme; karşımızdakini can kulağıyla dinleme deyimi ile açıklanabilir. İşitme, anlama, anlayamadığında soru sorma, hatırlama ile iç içedir ve o anda dikkatimizin tamamen iletişimde olması demektir. Empati ise onun bakış açısıyla olaylara bakabilme ve anladığını ona iletmektir. Bu iki kavram bir araya gelerek etkin dinlemeyi oluşturmaktadır. Çoğu zaman sorun yaşanılan iletişimlerin temelinde bir dinlememe durumu görülmektedir. Kişiler birbirini dinlemeyerek sadece kendi söyleyeceklerini söylemeye odaklanırsa hem yanlış anlayabilir hem de yanlış anlaşılabilir. Cevap vermeden önce etkin bir şekilde karşınızdaki dinlediğinizde çoğu iletişim sorununun önüne geçtiğinizi göreceksiniz.

SÖZEL VE SÖZEL OLMAYAN MESAJLARIN UYUMU

Son olarak iletişim sırasında sözel ve sözel olmayan mesajlarımız birbiri ile uyumlu olmalıdır. Sözel olmayan mesajlar: beden dilimiz, jest ve mimiklerimiz, göz temasından oluşmaktadır. Yapılan bazı araştırmalara göre beden dili iletişimde %55 etkiliyken sözlü mesajlarımızın etkisi %7’de kalmıştır. Bu nedenle iletişim sırasında sözel mesajlarımızı kontrol etmek ve karşımızdakinin sözel mesajlarını okuyabilmek önemli bir ipucudur.

Etkili İletişim açıklanırken bu maddelere daha pek çok madde eklenebilir veya çıkartılabilir. Önemli olan sağlıklı iletişimde anlamak ve anlaşılmaktır. Kurduğumuz iletişimden ve ilişkiden aslında ne bekliyoruz? Haklı çıkmak mı yoksa anlaşılmak ve anlamak mı?

Dilan Durmaz

Yıldız Tilbe Şarkılarını Psikolojik Bir Yaklaşımla İnceledik

Previous article

Sen De Çiz Bir Kenara Bütün Gördüklerini, Görmediklerini

Next article

Comments

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Login/Sign up